Stalemissies komen steeds beter in beeld
Het continu meten van stalemissies is een lastige opgave. Toch heeft dat de toekomst, stelt adviseur Gert-Jan Monteny. 'Een stal zonder meetsysteem is als een auto zonder snelheidsmeter.' Metingen en berekeningen worden steeds beter.
![Stalemissies+komen+steeds+beter+in+beeld](https://cdn.nieuweoogst.nu/public/image/320x205/245265.jpg)
Adviseur Gert-Jan Monteny van Advies-ID deed de uitspraak over de snelheidsmeters voor stalemissies tijdens het symposium bij de opening van de nieuwe stal van melkveebedrijf Haskerweide van Sanne en Jan van der Zijl in het Friese Vegelinsoord. Het bedrijf sproeit de roosters iedere twee uur nadat ze zijn geschoven. Het sproeien verdunt de urine.
In deze stal deed Monteny het afgelopen jaar continumetingen naar de emissies. 'De emissie, de uitstoot van de stal, is per definitie de ventilatie maal het verschil tussen bijvoorbeeld het ammoniakgehalte in de stal en erbuiten. Het bepalen van die ventilatie is bij natuurlijk geventileerde stallen de kunst.'
Hier is een trucje voor, stelt de adviseur. 'We kunnen het verschil in kooldioxide in de stal en buiten de stal meten. Dit is een maat voor de hoeveelheid ventilatie in de stal. Vroeger werd op koude dagen op feestjes gerookt. Met de ramen dicht, nam de hoeveelheid kooldioxide snel toe. Werd vervolgens een raam opengezet, dan ontstond veel ventilatie.'
Het bepalen van ventilatie bij natuurlijk geventileerde stallen is de kunst
Trucje meten ventilatie
Het trucje wordt nu door erkende meetbedrijven toegepast, weet Monteny. 'De ventilatie wordt dus niet gemeten, maar berekend op basis van de kooldioxide-massabalans over de stal.'
Voor een goede balans zijn aanvoer- en afvoertermen nodig. 'De aanvoertermen ontstaan uit de spijsvertering en ademhaling van de dieren', legt Monteny uit. 'En er komt nog een deel uit de mest. De afvoer is in feite de luchtverversing, vaak via de nok en/of de zijwanden.'
De ventilatie wordt vervolgens berekend door de kooldioxide-productie te delen door het verschil hiervan tussen de stal en de buitenlucht. Wanneer je de ventilatie weet, kun je ook de productie van bijvoorbeeld ammoniak of methaan meten. Belangrijk is wel dat er dieren in de stal zijn die kooldioxide produceren. 'Het werkt niet wanneer de koeien buiten staan.'
Representatief bemonsteren
Binnen- en buitenlucht moeten ook op een representatieve manier worden bemonsterd. 'Dat gebeurt volgens een voorschrift, een protocol. Er loopt een systeem van voor naar achter, om de 7 tot 10 meter, in de nok van de stal. Het monster dat daar wordt genomen, wordt gezien als maat voor de gehalten in de stal', legt de adviseur uit.
Bij Van der Zijl wordt onderzoek gedaan in het kader van de 'Subsidiemodules brongerichte verduurzaming stal- en managementmaatregelen' (Sbv). Bij fase één, de innovatiefase, worden ammoniak, methaan en ventilatie door een bedrijf gemeten. De komende maanden vindt bij het bedrijf in Vegelinsoord nog optimalisatie van de stalemissies plaats.
Monteny vindt het belangrijk dat er een dashboard is waarmee veehouders op emissie kunnen sturen. 'Eigenlijk is een stal zonder meetsysteem als een auto zonder snelheidsmeter.'
2.500 kuub ventilatielucht
Uit de eerste metingen blijkt dat in de stal ongeveer 2.500 kuub per dier per uur ventileert, weet Monteny. 'Vermenigvuldigen we dat met het verschil tussen de ammoniak-emissie binnen en buiten, dan kom je gedurende de hele stalperiode uit op een jaarlijkse uitstoot van 6 kilo ammoniak per dierplaats.'
Dit komt volgens hem behoorlijk goed overeen met de verwachtingen van de V3-vloer van V17-agro. Die werkt met primaire snelle scheiding van urine en vaste mest, zoals op dit bedrijf gebeurt.
Ook meting methaanemissie
Uit de voorlopige metingen komt ook naar voren dat jaarlijks 115 kilo methaan per dierplaats wordt geproduceerd. Bij een gemiddelde methaanproductie van 320 gram per Nederlandse koe per dag ligt dat iets onder het jaarlijkse gemiddelde van 116,8 kilo, wanneer iedere koe een eigen box heeft.
Hendrik Jan van Dooren, als onderzoeker van Wageningen University Research bezig met de tweede fase van het meten, vindt het niet vreemd dat dit weinig afwijkt bij het gebruik van een bepaald vloer-systeem. 'Het grootste deel van de methaan op een melkveebedrijf komt namelijk uit het dier bij de pensfermentatie. Maar een relatief klein deel komt uit de mest.'
In mest wordt methaan gevormd door afbraak van organische stof. Op het bedrijf van Van der Zijl wordt dit beperkt door de dikke fractie van vocht te ontdoen. 'Hierdoor blijft wel een natte fractie over waar ook organische stof in kan zitten.'
Minder emissie uit mest
Aan de andere kant kan de dikke fractie de methaanuitstoot beperken. 'Ik heb gehoord dat die fractie hier 30 procent droge stof bevat. Het zou daarmee al tegen het stilleggen van de biologische activiteit aan kunnen zitten en daarmee ook tegen het stilleggen de methaanvorming.'
Een plus is dat de dikke fractie luchtig is. Van Dooren: 'Methaanemissie vindt enkel plaats in een zuurstofarme omgeving. Met die zuurstof in luchtige mest wordt de vorming ook tenietgedaan.'
Meerdere meststromen
De stal van Sanne en Jan van der Zijl in Vegelinsoord gaat met het scheiden van mest en urine niet alleen voor lagere emissies. Het bedrijf kiest ook voor het werken met verschillende meststromen. Zo wordt de afgevoerde mest, met stro uit de boxen, met een scheider stapelbaar gemaakt. Het darmvocht wordt ook apart opgeslagen.
Christiaan Bondt van Bondt Agro Consult vindt dit een goede keuze. 'Het is belangrijk dat je de bodem goed voert. De urine is voor de bodem vergelijkbaar met een snelwerkend gelletje, zoals sporters gebruiken tijdens de halve marathon die ze moeten lopen.'
'Het darmvocht bevat net iets meer, het bevat ook vaste delen', zegt Bondt. 'Dat is eigenlijk die pastamaaltijd voor de wedstrijd. Hier kun je wat langer op teren. Dit geef je gedurende het seizoen minder vaak. Alleen wanneer het nodig is.'
Vaste mest is basismaaltijd
Vaste mest is volgens hem eigenlijk de goede basismaaltijd waarmee je zorgt dat je naar de toekomst toe ook wat overhoudt. 'Dat is de vaste basis voor het bodemleven en de koolstof die we vast willen leggen in de bodem', zegt Bondt.
'De juiste manier van bemesten zorgt voor een hogere bodemefficiëntie', vervolgt Bondt. 'Wat ook weer bijdraagt aan de kringloop.'
Knoppen voor remmen methaan
Er zijn er verschillende manieren voor het reduceren van methaanuitstoot uit mest, stelt onderzoeker Hendrik Jan van Dooren van Wageningen University & Research (WUR). Methaan ontstaat uit de afbraak van organische stof in een zuurstofarme omgeving. Er ontstaat methaan en kooldioxide. Bij een afbraak met zuurstof ontstaan kooldioxide, water en warmte. 'Je kunt de methaanvorming remmen door een product zuurstofrijk te maken, bijvoorbeeld door te beluchten of te mixen.' De hoeveelheid methaan die wordt geproduceerd, is afhankelijk van de afbreekbaarheid van de organische stof en de tijd. 'Het bouwt zich langzaam op', weet Van Dooren. Omdat het een biologisch proces is, speelt de temperatuur een rol. 'Onder de 10 graden Celsius ligt de methaanvorming vrijwel stil. Hier wordt gebruik van gemaakt bij bijvoorbeeld kelderkoeling. Maar dit is technisch intensief', vervolgt de onderzoeker. Een andere optie is zuurvorming. Bij een zuurtegraad (pH) onder de 5,5 stopt het biologisch proces ook. 'Het voordeel van het aanzuren van mest met zwavelzuur is dat ook de ammoniakemissie stopt. Wel heb je als bemesting niet zoveel zwavel nodig.'Bekijk meer over:
Lees ook
Marktprijzen
Meer marktprijzen
Laatste nieuws
Nieuwste video's
Kennispartners
![Optimaal binnenklimaat door lucht en licht te combineren op uw dak](https://cdn.nieuweoogst.nu/public/image/320x205/244369.jpg)
![Houd darmwand gesloten tijdens hittestress](https://cdn.nieuweoogst.nu/public/image/320x205/244919.jpg)
Meest gelezen
Nieuw op MechanisatieMarkt.nl
-
Pottinger Jumbo 8010L
2016, P.O.A.
-
Fendt 412 Vario comIII
2010, € 51.000
-
Evers Evers Mustang 11-303-2R62
Gebruikt, P.O.A.
-
Evers FOREST XL 9-310-2 R62
Nieuw, € 11.750
Vacatures
Specialist toezicht en handhaving
Waterschap Rivierenland - Tiel - Rivierengebied
Regiobestuurder (voorzitter Flevoland) LTO Noord
LTO Noord - Flevoland
Technisch Specialist Voedergewassen
Barenbrug - Nijmegen, Nederland
Weer
-
Donderdag14° / 8°75 %
-
Vrijdag16° / 8°70 %
-
Zaterdag16° / 8°10 %